Fazy – Konsekwencje – Sygnały ostrzegawcze

Większość nastolatków próbuje jakiś środków odurzających np. alkoholu lub papierosów. Część z nich sięga po jeszcze inne środki, np. marihuanę (FAZA I). Znaczna część młodych ludzi na tym poprzestaje. Jednak niektórzy zaczynają coraz częściej sięgać po środki odurzające ( FAZA II ). Aby przestać brać, większość z nich potrzebuje już wtedy pomocy. Przeważającej grupie nastolatków udaje się pomóc. Niestety nie wszystkim. Młodzi ludzie, którzy w porę nie otrzymali wsparcia mogą uzależnić się od substancji psychoaktywnych ( FAZA III ).

Uruchomienie procesu „ wchodzenia” w uzależnienie jest ryzykiem, jakie podejmuje każdy, kto sięga po środki uzależniające. Nie sposób przewidzieć, kto się uzależni, a kto zatrzyma na I czy II fazie. Wynika to z faktu, że o uzależnieniu decyduje bardzo wiele różnych czynników. Na niektóre z tych czynników osoba sięgająca po substancje psychoaktywne może mieć wpływ. Inne, jak np. cechy genetyczne lub zdarzenia losowe, nie poddają się kontroli.

Poniżej przedstawione zostanie zestawienie podstawowych informacji o sposobie używania środków odurzających i konsekwencjach, jakich doświadcza osoba biorąca w poszczególnych fazach. Podejmując próbę udzielenia pomocy nastolatkowi, który sięga po środki psychoaktywne warto pamiętać, że im wcześniej zaczniemy działać, tym większa jest szansa na sukces. Z drugiej strony – im mniej przykrych konsekwencji związanych z sięganiem po środki odurzające doświadcza nastolatek, tym trudniej będzie go przekonać o tym, że powinien przestać.

 

FAZA I – PIERWSZE PRÓBY

Używanie jest nieplanowane, okazjonalne, środki odurzające najczęściej dostaje się za darmo. Używane są środki powszechnie uznawane za słabsze np. piwo, marihuana.

Konsekwencje szkolne i rodzinne są niewielkie. Nie występują problemy zdrowotne związane z używaniem, ale możliwe są urazy po wypadku w stanie odurzenia.

FAZA II – DĄŻENIE DO PRZYJEMNOŚCI LUB UNIKANIE PRZYKROŚCI

Używanie jest coraz częstsze, planowane, a substancje kupowane są samodzielnie. Osoby dążące do przyjemności biorą głównie w weekendy, w czasie imprez, dyskotek. Do wcześniej używanych środków dochodzą mocniejsze alkohole, LSD, amfetamina, ekstazy i inne przetwory konopi indyjskiej np. skun. Osoby, które próbują uniknąć przykrości np. wałczące ze stresem biorą w dni powszechne w samotności, często leki.

Pojawiają się problemy w szkole i domu, nieuzasadnione zmiany nastroju. Następuje utrata przyjaciół, którzy nie używają substancji psychoaktywnych. Po nadużyciu występują objawy zatrucia.

FAZA III – UZALEŻNIENIE

Używanie regularne i często nawet codzienne. U nastolatków, którzy wcześniej brali dla przyjemności i w towarzystwie, coraz częstsze jest używanie w samotności. W dalszych fazach rozwoju uzależnienia następuje utrata kontroli nad używaniem. Potrzeba przyjęcia środka odurzającego jest silniejsza niż wszystkie inne potrzeby. Możliwe są kilkudniowe ciągi, w których stale utrzymywany jest stan odurzenia.

Obniżenie nastroju, oddalenie od rodziny, kontakty towarzyskie ograniczone do kręgu osób używających. Pojawiają się problemy finansowe związane z rosnącymi wydatkami na środki odurzające, kolizje z prawem oraz trudności z utrzymaniem się w szkole. Następuje pogorszenie stanu zdrowia. Depresja, możliwe próby samobójcze, wyniszczenie fizyczne.

Agnieszka Wałęsa