Od początku roku szkolnego minęło już dość czasu, by część naszych uczniów zaczęła borykać się z brakami w nauce. W jaki sposób możemy skutecznie wspierać ich w nadrabianiu materiału i przeciwdziałać spowodowanym zaległościami wagarom?

Przyczyny zaległości

  • Trudna sytuacja życiowa
  • Złe nastawienie do nauki
  • Problemy z wiarą w siebie
  • Nieobecności
  • Zmartwienia
  • Niedostosowanie stopnia trudności lekcji
  • Nuda na lekcjach
  • Nieumiejętność uczenia się

Jak zapobiegać?

Warto zwrócić uwagę na rozwijanie u uczniów:

  • Dobrej, ale racjonalnej, adekwatnej samooceny, wiary w swoje możliwości, akceptacji samego siebie
  • Optymalnego poziomu motywacji
  • Zdolności trafnej oceny swoich silnych i słabszych stron, własnych możliwości i ograniczeń
  • Umiejętności w zakresie regularnego, efektywnego uczenia się
  • Zdrowego, racjonalnego podejścia do popełniana błędów, porażek i niepowodzeń
  • Kompetencji osobistych

Bardzo ważne jest też to, w jaki sposób nauczyciel prowadzi lekcje, przekazuje materiał i weryfikuje wiedzę uczniów – tu zwracamy szczególną uwagę na:

  • Prowadzenie lekcji w przystępny i interesujący sposób
  • Klarowne objaśnianie podstaw poruszanych zagadnień i upewnianie się, że wszyscy opanowali podstawy przed przejściem do bardziej zaawansowanej tematyki
  • Częste weryfikowanie wiedzy uczniów
  • Troskę o dobrą, przyjazną atmosferę panującą podczas lekcji
  • Utrzymywanie w klasie przyjaznej uczniom dyscypliny
  • Konstruktywne informacje zwrotne
  • Przewaga motywacji pozytywnej
  • Docenianie uczniów

Pożegnanie z zaległościami

Kiedy zaległości są niewielkie, wystarczyć może krótka powtórka z podstaw dla całej klasy. możemy też zaproponować, by ktoś zgłosił się na ochotnika tej osobie, wspólnie z nią się ucząc. Można tez zorganizować podczas lekcji pracę w grupach i dołączyć to dziecko do „ dobrego” zespołu, który wyjaśni mu materiał.

Przytłaczające zaległości

Co jednak, kiedy zaległości są tak duże, że nie da się ich nadrobić doraźnymi metodami? Takie sytuacje wymagają kompleksowych działań, a często również bliskiej współpracy nauczycieli i rodziców, a nierzadko też pedagoga szkolnego.

Pierwszy krok to rozpoznanie przyczyn zaległości, a także innych przeszkód, które utrudniają dziecku nadrobienie materiału i udzielenie mu pomocy w rozwiązaniu tych problemów. Jednocześnie nauczyciel wraz z rodzicami powinien opracować plan nadrabiania zaległości, który będzie realistycznie uwzględniał możliwości, trudności i potrzeby ucznia.

Kluczowe jest też to, byśmy nie uprzedzali się do ucznia i nie skreślali go, nawet jeśli nie budzi naszej sympatii lub naszym zdaniem słabo rokuje. Pamiętajmy przy tym o potrzebie pozytywnej motywacji.

Kiedy już uda się nam przekonać ucznia do współpracy, należy motywować go na bieżąco, często dając mu konstruktywne informacje zwrotne i zauważając oraz adekwatnie doceniając wszystkie jego starania.

Najlepiej, jeśli pozwolimy uczniowi zaliczać materiał małymi partiami – będzie to łatwiejsze, mniej stresujące, a pierwsze sukcesy zachęcą do dalszych działań.

Należy pamiętać o odpowiednim przygotowaniu rodziców do pracy z dzieckiem – by byli w stanie stworzyć mu sprzyjające warunki do nauki i odpowiednio motywować, dodawać otuchy.

Im większe są zaległości i trudności ucznia, tym więcej osób trzeba będzie zaangażować w stworzenie i realizacje planu naprawczego. Niezbędna może okazać się koordynowana przez wychowawcę współpraca wielu nauczycieli.

Najważniejsze jest, aby nie zostawiać ucznia samego w obliczu ogromu zadania, aby pomóc mu uwierzyć w siebie i sens podejmowanych starań, pokazać mu, jak może to osiągnąć i pomóc mu w tym, a także umożliwić mu rozwiązanie problemów, które były przyczyną zaległości lub które utrudniają ich nadrobienie.

                                                                                                                                Agnieszka Wałęsa