Na lekcji geografii albo podczas quizu często pada pytanie, ile jest krajów na świecie, a odpowiedź zależy od tego, co dokładnie uznamy za państwo. Najczęściej przyjmuje się liczbę 195 krajów, ale w tej wartości kryje się ważne rozróżnienie między członkami ONZ a państwami o szczególnym statusie. Wyjaśniam, skąd bierze się ta liczba, dlaczego czasem spotyka się inne wyniki i jak poprawnie odpowiadać na to pytanie.
Najważniejsza odpowiedź mieści się w jednej liczbie
- 195 państw to najczęściej przyjmowana liczba krajów na świecie.
- 193 państwa są pełnoprawnymi członkami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
- 2 państwa obserwatorzy to Stolica Apostolska i Państwo Palestyna.
- Różne zestawienia mogą podawać inne wartości, ponieważ nie wszystkie terytoria mają jednoznaczny status.
- Na sprawdzianie z geografii odpowiedź 195 będzie zazwyczaj właściwa, jeśli pytanie dotyczy suwerennych państw.
Najczęściej przyjmowana liczba to 195 państw
Najprostsza i najbezpieczniejsza odpowiedź brzmi 195 krajów. Wynika ona z dodania 193 państw członkowskich ONZ oraz dwóch państw niebędących członkami, które mają status obserwatora.
Te dwa podmioty to Stolica Apostolska, potocznie kojarzona z Watykanem, oraz Państwo Palestyna. Nie mają pełnego członkostwa w ONZ, ale są uznawane w międzynarodowych relacjach jako odrębne państwa o szczególnym statusie.
Organizacja Narodów Zjednoczonych podaje, że ma 193 państwa członkowskie. To właśnie ta liczba pojawia się najczęściej w oficjalnych statystykach, dlatego czasem można spotkać odpowiedź „193”, mimo że w szkolnej geografii zwykle stosuje się szersze ujęcie obejmujące także dwóch obserwatorów.
Moim zdaniem najlepiej zapamiętać prosty zapis 193 + 2 = 195. Dzięki temu nie tylko znamy wynik, lecz także potrafimy wyjaśnić, skąd się wziął.
Skąd biorą się różne liczby krajów
Problem polega na tym, że słowo „kraj” jest używane szerzej niż termin „suwerenne państwo”. Kraj może oznaczać niezależne państwo, terytorium zależne, obszar o ograniczonym uznaniu albo część większego państwa. Dlatego dwa wiarygodne zestawienia mogą podawać różne wyniki.
| Sposób liczenia | Liczba | Co obejmuje |
|---|---|---|
| Członkowie ONZ | 193 | Państwa mające pełne członkostwo w organizacji |
| Najczęściej stosowana liczba państw | 195 | 193 członków ONZ oraz 2 państwa obserwatorów |
| Szersze zestawienia geograficzne | Więcej niż 195 | Także wybrane terytoria, państwa częściowo uznawane lub obszary o spornym statusie |
Najwięcej nieporozumień wywołują miejsca, których status polityczny jest sporny. Przykładami są Kosowo, Tajwan i Sahara Zachodnia. W różnych atlasach lub bazach danych mogą być przedstawiane osobno, ale nie wszystkie państwa uznają ich niezależność w taki sam sposób.
Nie należy też automatycznie doliczać terytoriów zależnych, takich jak Grenlandia czy Bermudy. Mają własne władze i odrębną tożsamość, lecz nie są suwerennymi państwami. Z kolei Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna są krajami w znaczeniu historycznym i kulturowym, ale razem tworzą jedno państwo, czyli Zjednoczone Królestwo.
Czym różni się państwo od terytorium
Żeby poprawnie policzyć kraje, trzeba spojrzeć na kilka cech państwa. Najczęściej bierze się pod uwagę stałą ludność, określone terytorium, własne władze oraz zdolność do prowadzenia relacji międzynarodowych. W praktyce politycznej dochodzi jeszcze kwestia uznania przez inne państwa.
To ostatnie kryterium sprawia, że granica między państwem a terytorium nie zawsze jest oczywista. Podmiot może mieć własny rząd, administrację i mieszkańców, ale jednocześnie nie być powszechnie uznawany za niezależne państwo.
Przeczytaj również: Kapibara - największy gryzoń świata? Odkryj jej sekrety!
Dlaczego członkostwo w ONZ nie rozstrzyga wszystkiego
Członkostwo w ONZ jest bardzo ważnym punktem odniesienia, lecz nie stanowi jedynej możliwej definicji państwowości. 193 członków to liczba łatwa do zweryfikowania, ale pomija Stolicę Apostolską i Państwo Palestyna, które mają status państw obserwatorów.
Dlatego odpowiedź „193” nie musi być błędna. Jest poprawna, gdy pytanie dotyczy wyłącznie państw należących do ONZ. Jeżeli mowa o wszystkich powszechnie wyróżnianych suwerennych państwach, bardziej kompletna będzie liczba 195.
Jak odpowiedzieć na to pytanie w szkole
Na sprawdzianie lub podczas odpowiedzi ustnej najlepiej podać liczbę razem z krótkim wyjaśnieniem. Sama liczba może wystarczyć w quizie, ale dopowiedzenie pokazuje, że rozumiesz różnicę między członkostwem w ONZ a szerszym ujęciem państw.
- Podaj podstawową odpowiedź: na świecie wyróżnia się 195 państw.
- Dodaj, że 193 z nich należy do ONZ.
- Wyjaśnij, że pozostałe dwa to Stolica Apostolska i Państwo Palestyna, mające status obserwatorów.
- Jeśli pytanie dotyczy wyłącznie członków ONZ, odpowiedz: 193.
Takie rozróżnienie przydaje się szczególnie wtedy, gdy nauczyciel korzysta z podręcznika lub atlasu, w którym przyjęto inną metodę liczenia. Z mojego doświadczenia wynika, że uczniowie najczęściej tracą punkt nie przez brak wiedzy, lecz przez podanie liczby bez wyjaśnienia, co właściwie obejmuje.
Dobrym sposobem na zapamiętanie jest skojarzenie: 193 państwa członkowskie plus 2 obserwatorów. Nie trzeba uczyć się długiej listy wyjątków, jeśli najpierw rozumie się tę prostą zasadę.
Dlaczego liczba państw może się zmienić
Liczba krajów nie jest zupełnie niezmienna. Może się zmienić po uzyskaniu niepodległości przez dane terytorium, zjednoczeniu państw albo zmianie międzynarodowego uznania. Takie procesy zwykle trwają długo i wymagają decyzji politycznych, a nie tylko ogłoszenia niezależności.
Dobrym przykładem jest powstanie nowych państw po rozpadzie większych organizmów politycznych. Wtedy zmienia się nie tylko mapa, lecz także członkostwo w organizacjach międzynarodowych, przebieg granic i sposób prowadzenia stosunków dyplomatycznych.
Nie oznacza to jednak, że każda zmiana polityczna od razu zmienia światową statystykę. Jednostronna deklaracja niepodległości może nie wystarczyć, jeśli inne państwa nie uznają nowego podmiotu, a jego status pozostanie przedmiotem sporu.
Jedna liczba wystarczy, jeśli znamy jej znaczenie
Najlepsza odpowiedź na pytanie o liczbę krajów brzmi 195 państw. W bardziej precyzyjnym ujęciu trzeba dodać, że 193 to członkowie ONZ, a dwa kolejne podmioty mają status państw obserwatorów.
Gdy spotkasz liczbę 193, nie traktuj jej od razu jako pomyłki. Sprawdź, czy autor liczy tylko członków ONZ, czy wszystkie najczęściej uznawane państwa. To drobne rozróżnienie porządkuje geografię i pomaga udzielać odpowiedzi, która jest nie tylko poprawna, ale też świadomie sformułowana.
