Dobra, stabilna samoocena jest jedną z najcenniejszych rzeczy, jakie mogą dać dzieciom dorośli. Sprzyja ona motywacji, działaniu i odnoszeniu sukcesów, a przede wszystkim zdrowiu psychicznemu. Wspieranie samooceny dzieci i młodzieży jest ważnym czynnikiem chroniącym przed wieloma zaburzeniami. Wartościową umiejętnością, którą możemy wyrobić u naszych podopiecznych, jest zdolność do doceniania samej czy samego siebie.

Znaczenie samooceny

  1. Niska samoocena – oznacza, że dana osoba ma niskie mniemanie o sobie i swojej wartości, dostrzega w sobie więcej wad niż zalet i prognozuje raczej, że poniesie porażkę niż odniesie sukces
  2. Wysoka samoocena – oznacza wysokie mniemanie o sobie i poczucie własnej wartości, dostrzeganie i docenianie swoich walet oraz wiarę w możliwość odniesienia sukcesu
  3. Stabilna samoocena – oznacza, że przekonania osoby na swój temat są raczej trwałe i w niewielkim stopniu zależne od sygnałów z zewnątrz
  4. Samoocena adekwatna – oznacza, że dana osoba w miarę trafnie, zgodnie z rzeczywistością potrafi ocenić swoje silne i słabsze strony, możliwości i ograniczenia
  5. Samoocena nieadekwatna – oznacza, że osoba albo wyraźnie zaniża, albo zawyża swoje zalety i możliwości

Dużo się mówi o tym, że dzieci i młodzież należy chwalić. Dzieci często chwalona starają się zasłużyć na pochwałę. Z dziećmi, które są chwalone rzadko jest zgoła odwrotnie.

Rolą rodzica i nauczyciela oczywiście jest również wskazywanie błędów. Nie można jednak koncentrować się tylko na tym. Szacuje się, że aby człowiek mógł się cieszyć dobrostanem psychicznym, stosunek kierowanych do niego komunikatów pozytywnych do krytycznych powinien wynosić przynajmniej pięć do jednego. Dlatego chwalmy i doceniajmy nawet drobne sukcesy naszych podopiecznych  czy ich działania na rzecz innych. Nawet jeśli ich starania nie zakończą się powodzeniem, doceniajmy samo to, że je podjęli. Możemy być zaskoczeni motywującym efektem takiego podejścia.

 

PODSTAWOWE ZASADY SKUTECZNEGO, WŁAŚCIWEGO CHWALENIA I DOWARTOŚCIOWYWANIA

  • Pamiętaj, żeby pochwała była skuteczna powinna być wiarygodna
  • Chwaląc unikaj porównywania i rywalizacji
  • Jeśli chcesz użyć motywujących porównań, zestaw obecne wyniki dziecka z wcześniejszymi
  • Kiedy chwalisz, nie próbuj przemycić wychowawczej krytyki
  • Jeśli chcesz przemycić w pochwale dodatkowy, motywujący przekaz sformułuj go tak, by nie był ukrytą krytyką
  • Doceniaj nawet drobne dokonania, działania czy starania
  • Jeśli zauważysz, że dziecko zrobiło coś właściwie, ale uważasz, że to zwyczajna rzecz, za którą nie bardzo można chwalić, spróbuj dowartościować je poprzez samo zauważenie tego, co zrobiło
  • Ucz się w różnych sytuacjach odwracać krytykę
  • Okazuj wiarę i entuzjazm
  • Nie zniechęcaj się, kiedy masz wrażenie, że częste pochwały są dziwne i nienaturalne, albo kiedy podopiecznie nie reagują na nie z entuzjazmem

Opracowała: Agnieszka Wałęsa